Má»™t số những sản phẩm quen thuá»™c mà chúng ta vẫn thưá»ng gặp hằng ngà y. Tưởng chừng như vô hại, nhưng nếu không biết sá» dụng cho hợp lý thì dá»… dẫn đến nguy cÆ¡ nháºp viện hoặc tháºm chà tá» vong nếu lạm dụng chúng.
1. Nước tương

Và o năm 2013, sau khi nháºn lá»i thách thức từ bạn bè, nam thanh niên 19 tuổi tại Virginia (Mỹ) đã uống 0,9 lÃt nước tương. Sau đó, anh đã rÆ¡i và o tình trạng hôn mê sâu vì nồng độ muối tăng cá»±c mạnh trong cÆ¡ thể.
Hypernatremia là má»™t tình trạng khi nồng độ muối trong máu tăng quá cao. Khi mạch máu bị muối bão hòa, nó sẽ hút nước từ các bá»™ pháºn khác trên cÆ¡ thể và cả não bá»™, nhằm giảm nồng độ muối. Khi mất nước, não bá»™ sẽ co lại và chảy máu.
Sau khi thanh niên nà y uống nước tương, cáºu bắt đầu lên cÆ¡n co giáºt. Những ngưá»i bạn đã láºp tức đưa cáºu tá»›i bệnh viện. Nhưng khi tá»›i nÆ¡i, cáºu đã rÆ¡i và o trạng thái hôn mê. Các bác sÄ© đã loại bá» muối trong máu cá»§a cáºu bằng cách sá» dụng há»—n hợp nước và đưá»ng hóa há»c.
5 giá» sau, mức natri trong máu cá»§a anh đã trở lại bình thưá»ng, nhưng anh vẫn ở duy trì trong trạng thái hôn mê sau đó 3 ngà y trước khi quay trở lại trạng thái bình thưá»ng. Các bác sÄ© nói rằng ngưá»i thanh niên nà y đã may mắn sống sót. Anh ta là ngưá»i đầu tiên sá» dùng muối quá liá»u nhưng vẫn sống sót mà không có bất kỳ vấn đỠnà o ảnh hưởng nà o tá»›i lâu dà i tá»›i thần kinh.
2. TrÃ

Má»™t ngưá»i đà n ông ở Arkansas (Mỹ) đã mắc chứng suy tháºn do uống quá nhiá»u trà đá. Ngưá»i đà n ông 56 tuổi nà y đã uống khoảng 16 cốc (cốc 240ml) trà đá má»—i ngà y. Hồi tháng 5 năm 2014, ngưá»i đà n ông nà y được đưa và o bệnh viện sau khi nháºn ra cÆ¡ thể xuất hiện mắc các triệu chứng như buồn nôn, mệt má»i và nhức má»i cÆ¡. Các bác sÄ© đã phát hiện ra ông bị sá»i tháºn nghiêm trá»ng. Ngay láºp tức, ông được các bác sÄ© đưa Ä‘i chạy tháºn.
Nguyên nhân cá»§a triệu chứng suy tháºn cá»§a ngưá»i đà n ông nà y là do má»™t hóa chất tá»± nhiên có sẵn trong trà đen gá»i là oxalat. Hóa chất nà y cÅ©ng chứa nhiá»u trong các thá»±c phẩm khác như rau đại hoà ng và cải bó xôi. Tiếp nháºn quá nhiá»u oxalat cùng má»™t lúc có thể dẫn đến suy tháºn.
Theo Trưá»ng Y tế Công cá»™ng Harvard, lượng oxalate mà ngưá»i đà n ông nà y tiêu thụ nhiá»u gấp 3-10 lần so vá»›i mức bình thưá»ng. Tiêu thụ 16 cốc trà như váºy má»—i ngà y quả thá»±c là quá nhiá»u.
3. Nhục Ä‘áºu khấu

Nhục Ä‘áºu khấu có chứa má»™t hợp chất tá»± nhiên gá»i là myristicin có tác dụng gây ảo giác vá»›i liá»u lượng cao tương tá»± như triệu chứng cá»§a LSD – (Lysergic Acid Diethylamide) má»™t hoạt chất ma túy kÃch thÃch thần kinh cá»±c mạnh. Tiêu thụ từ 4,4 gam (2 muá»—ng cà phê) nhục Ä‘áºu trở lên sẽ bị ngá»™ độc. Nhiá»u ngưá»i ăn má»™t lượng lá»›n nhục Ä‘áºu khấu do há» tò mò vá» tÃnh kÃch thÃch cá»§a loại gia vị nà y.
Trong suốt và i giá» sau khi tiêu thụ má»™t lượng lá»›n hạt nhục Ä‘áºu khấu, ngưá»i dùng thưá»ng sẽ mắc các vấn đỠvỠđưá»ng tiêu hóa. Sau và i giá» kế tiếp, cÆ¡ thể bắt đầu xuất hiện các vấn đỠvá» tim mạch và thần kinh. Äiá»u nà y đặc biệt nguy hiểm đối vá»›i bất cứ ai có vấn đỠvá» tim mà chưa được chẩn Ä‘oán.
Ảo giác không xuất hiện ngay sau khi cÆ¡ thể hấp thụ các chất từ hạt/ bá»™t nhục Ä‘áºu khấu. Nên có rất nhiá»u trưá»ng hợp ngưá»i dùng tiếp tục ăn thêm nhục Ä‘áºu khấu do chưa đủ “phêâ€.
4. Kem đánh răng

Sá» dụng quá nhiá»u kem đánh răng có thể Ä‘em lại kết quả bi thảm không đáng có. Và o đầu những năm 1990, nhãn thuốc đánh răng có chứa các cảnh báo cÆ¡ bản cho biết, “Äừng nuốt. Chỉ sá» dụng má»™t lượng Ä‘áºu hạt cỡ nhá» cho trẻ em dưới sáu tuổiâ€.
Cục Quản lý Thá»±c phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) cho rằng fluoride là má»™t chất có liên quan đến độc tÃnh, và đòi há»i đưa ra lá»i cảnh báo cho ngưá»i tiêu dùng. Nuốt má»™t lượng lá»›n kem đánh răng có chứa fluoride có thể gây tá» vong.
Trẻ em dá»… bị nhiá»…m độc fluoride do các cÆ¡ quan ná»™i tạng cá»§a chúng nhá» hÆ¡n nên dá»… hấp thụ hÆ¡n. Má»™t tuýp kem đánh răng cho trẻ bình thưá»ng có chứa đủ lượng fluoride để giết chết má»™t em bé có trá»ng lượng dưới 30 kg. Nếu trẻ chỉ ăn 3% lượng kem cả tuýp, trẻ sẽ vẫn bị nhiá»…m độc fluoride cấp tÃnh, vá»›i các triệu chứng giống cúm, chóng mặt và đau dạ dà y.
5. Quả khế

Khế có chứa má»™t loại độc tố nghiêm trá»ng có khả năng phá hoại hệ thống tháºn. Những ngưá»i tháºn khá»e thưá»ng có thể dá»… dà ng lá»c bỠđộc tố. Khế đặc biệt nguy hiểm đối vá»›i những ngưá»i không biết rằng há» Ä‘ang ở giai Ä‘oạn sá»›m cá»§a chứng suy tháºn. Äối vá»›i những ngưá»i sẵn mắc chứng tháºn yếu, suy tháºn hoặc tháºn hư, cần được khuyến cáo do tác động cá»§a chất nà y lên tháºn cá»§a há» sẽ rất rõ rệt khi má»›i chỉ ăn má»™t lượng nhá».
Ngoà i những ngưá»i có vấn đỠvá» tháºn, ăn quả khế hay uống nước ép quả khế khi đói sẽ là m gia tăng khả năng tiếp nháºn độc tố cá»§a cÆ¡ thể. Các triệu chứng phổ biến nhất ở trưá»ng hợp nhiá»…m độc nhẹ là buồn nôn, suy nhược, mất ngá»§, co giáºt và nấc.
6. Cá ngừ

Tất cả phụ nữ mang thai và trẻ nhá» Ä‘á»u được khuyến cáo vá» việc sá» dụng cá ngừ.
Cá ngừ dù tươi sống, chÃn hay đóng há»™p Ä‘á»u chứa thá»§y ngân. Lượng thá»§y ngân được tìm thấy ở trong cá ngừ không nhiá»u nhưng nếu tiêu thụ cá ngừ vá»›i số lượng lá»›n, cÆ¡ thể sẽ tÃch tụ dần dẫn đến ngá»™ độc.
Các triệu chứng đầu tiên cá»§a ngá»™ độc là nhược cÆ¡, tê ở đầu các ngón tay, chân sau đó là run chân tay và giảm thị lá»±c. Chứng ngá»™ độc thá»§y ngân để lâu sẽ ảnh hưởng đến chức năng ghi nhá»› cá»§a não bá»™ và suy giảm quá trình há»c táºp. Các trưá»ng hợp nặng có thể dẫn đến các vấn đỠvá» tháºn, suy hô hấp và nặng nhất là tá» vong.
Nhiá»u ngưá»i nháºn thức được vá» nguy cÆ¡ ăn quá nhiá»u cá ngừ nhưng không biết vá» lượng “quá nhiá»u†thá»±c tế là bao nhiêu. Má»™t số loại cá ngừ, như cá ngừ vằn phổ biến, chứa hà m lượng thá»§y ngân cao hÆ¡n so vá»›i những giống cá ngừ khác. FDA Mỹ khuyến cáo rằng, vá»›i má»™t ngưá»i nặng 68 kilogram trở lên, nên dùng tối Ä‘a 170g cá ngừ vằn má»—i năm.
7. Kem giảm đau cơ
Loại kem nà y có thể giúp giảm bá»›t Ä‘au nhức nhưng sá» dụng quá nhiá»u cÅ©ng có thể gây ảnh hưởng nghiêm trá»ng tá»›i sức khá»e. Methyl salicylate là chất kháng viêm được tìm thấy trong các sản phẩm là m dịu Ä‘au cÆ¡. Mặc dù kem giảm Ä‘au cÆ¡ được bôi trên da, chất nà y xâm nháºp và o cÆ¡ thể xuyên qua các lá»— chân lông và xuyên qua các thá»› cÆ¡, dây thần kinh cÅ©ng như mạch máu.
Năm 2007, Arielle Newman – nữ váºn đồng viên Ä‘iá»n kinh từ New York (Mỹ), đã qua Ä‘á»i ở tuổi 17 do vô tình lạm dụng methyl salicylate. Ngôi sao Ä‘iá»n kinh nà y thưá»ng xuyên sá» dụng loại kem và cả miếng dán giảm Ä‘au cÆ¡ có chứa metyl salicylat. Việc sá» dụng liên tục các sản phẩm dãn cÆ¡ quá liá»u cá»§a Newman theo thá»i gian đã khiến lượng salicyl metyl dần tÃch tụ trong cÆ¡ thể cô đến mức độ độc hại.
8. Cam thảo đen

Hạt cam thảo Ä‘en có thể gây ngá»™ độc, đặc biệt đối vá»›i những ngưá»i trên 40 tuổi. FDA Mỹ đã đưa ra má»™t cảnh báo hồi đầu năm 2017 vá» những ảnh hưởng cá»§a việc tiêu thụ cam thảo Ä‘en thưá»ng xuyên hoặc vá»›i số lượng lá»›n. Cảnh báo từ FDA xuất hiện sau má»™t vụ nhiá»…m độc diá»…n ra hồi 2016, má»™t ngưá»i thưá»ng tiêu thụ kẹo cam thảo Ä‘en mắc các vấn đỠvá» tim mạch.
Ä‚n khoảng 57 gram cam thảo Ä‘en hà ng ngà y trong 2 tuần có thể gây ra vấn đỠvá» tim mạch. Hạt cam thảo Ä‘en chứa glycyrrhizin, má»™t hợp chất là m giảm lượng kali. Khi lượng kali giảm, ngưá»i ta có nguy cÆ¡ bị nhịp tim bất thưá»ng, huyết áp cao, tháºm chà là suy tim sung huyết.
Những ngưá»i Ä‘ang mắc vấn đỠvá» tim mạch sá» dụng cam thảo Ä‘en có nguy cÆ¡ bị ảnh hưởng cao hÆ¡n.
9. Các loại vitamin

Ta cần vitamin để cải thiện sức khoẻ nhưng việc lạm dụng quá nhiá»u vitamin bổ sung có thể dá»… mắc các vấn đỠsức khá»e khác hay nặng hÆ¡n là dẫn tá»›i ung thư.
Má»™t số loại vitamin có khả năng hòa tan trong nước. Sá»± dư thừa cá»§a các vitamin tan trong nước sẽ bị đẩy ra khá»i cÆ¡ thể qua nước tiểu. Nhưng các vitamin khác, như vitamin A, hòa tan trong lipid. Những loại vitamin nà y được lưu trữ trong chất béo cÆ¡ thể và chúng không thể theo hệ bà i tiết để thoát ra khá»i cÆ¡ thể. Các vitamin mà hòa tan lipid có thể là m tăng mức độ độc hại dẫn tá»›i gây tổn thương gan,dị táºt bẩm sinh, rối loạn hệ thần kinh trung ương và ung thư.
Năm 1985, má»™t nhóm các bác sÄ© bắt đầu má»™t thá» nghiệm mà những ngưá»i tham gia đã dùng liá»u cao chấtbeta-carotene, má»™t loại vitamin A bổ sung được cho là là m giảm nguy cÆ¡ bị ung thư. Cuá»™c thá» nghiệm đã sá»›m bị há»§y bá» vì phác đồ cho thấy kết quả ngược lại đó là chúng gây ra ung thư ở má»™t số ngưá»i tham gia thay vì ngăn ngừa nó.
Cụ thể, những ngưá»i hút thuốc nam đã dùng chất bổ sungbeta-caroten có nguy cÆ¡ phát triển ung thư phế quản nhiá»u hÆ¡n 18% so vá»›i những ngưá»i không hút thuốc. Má»™t nghiên cứu năm 2001 cá»§a Viện Ung thư Quốc gia Mỹ cÅ©ng cho kết quả tương tá»±.
Nghiên cứu đánh giá hiệu quả cá»§a vitamin E được sá» dụng trong việc phòng tránh ung thư tuyến tiá»n liệt. Những phát hiện cho thấy những ngưá»i đà n ông dùng bổ sung vitamin E thá»±c sá»± có nguy cÆ¡ mắc bệnh ung thư tuyến tiá»n liệt cao hÆ¡n 17% so vá»›i những ngưá»i không sá» dụng.
Các vitamin tan trong nước như vitamin C thưá»ng được bà i tiết ra khá»i cÆ¡ thể trước khi độc tÃnh phát tác nhưng vẫn có thể ảnh hưởng tiêu cá»±c lên cÆ¡ thể nếu sá» dụng liá»u lượng cao. Quá liá»u vitaminC dẫn đến tiêu chảy, co thắt dạ dà y và tháºm chà là sá»i tháºn.
Theo cafef
Chuyên gia chỉ mặt thá»§ phạm gây ung thư, huyết áp và nhiá»u tác hại khôn lưá»ng cho sức khoẻ
Theo TS Trương Äình Bắc – Phó Cục trưởng Cục Y tế dá»± phòng, Bá»™ Y tế, thói quen ăn nhiá»u muối Ä‘ang trở thà nh ná»—i ám ảnh gây bệnh táºt, nhất là bệnh tim mạch ở Việt Nam.
Theo TS Jun Nakagawa – Phó trưởng Äại diện văn phòng Tổ chức Y tế thế giá»›i tại Việt Nam cho biết, cứ 3 ngưá»i tá» vong có má»™t ngưá»i chết do các bệnh tim mạch. Ä‚n nhiá»u muối không phải là nguyên nhân gây tim mạch nhưng lại là nguyên nhân gây ra các bệnh tăng huyết áp.
Nhiá»u ngưá»i không nháºn thức được chÃnh mình Ä‘ang ăn quá nhiá»u muối, Tổ chức Y tế thế giá»›i (WHO) nghiên cứu, má»—i ngưá»i chỉ nên ăn 5 gram muối má»™t ngà y, tương đương 1 thìa café nhưng ở Việt Nam chúng ta Ä‘ang ăn lên tá»›i 9 gram muối/ngà y.
Nếu ăn Ãt muối hÆ¡n so vá»›i khuyến cáo, TS Jun cho biết, chúng ta có thể cứu được 2,5 triệu ngưá»i tá» vong má»—i năm trên toà n thế giá»›i vì các bệnh do ăn mặn gây ra. WHO đã xây dá»±ng hướng dẫn bao gồm, các giải pháp giảm muối, nâng cao nháºn thức cá»§a cá»™ng đồng, tạo môi trưá»ng há»— trợ hà nh vi, phối hợp vá»›i công nghiệp thá»±c phẩm để giảm muối sẵn.
Má»i ngưá»i nên giảm muối, giảm chấm muối khi ăn để giảm các bệnh do ăn quá mặn gây ra, đặc biệt là bệnh tim mạch.
TS Bắc cho biết, muối có vai trò quan trá»ng, trong đó Natri là má»™t trong hai nguyên tố chÃnh cấu thà nh nên muối, chiếm 40% trá»ng lượng cá»§a muối.
Muối tham gia Ä‘iá»u hoà huyết áp, Ä‘iá»u vị, không là m mất vị ngá»t, Ä‘iá»u hoà vị đắng, muối còn sá» dụng để bảo quản thá»±c phẩm như muối dưa, muối cà . Nhu cầu muối cá»§a con ngưá»i khác nhau ở má»—i ngà nh nghá», còn lại hầu hết chỉ 5 gram muối 1 ngà y là đủ, tương đương 1 thìa café. 5 gram nà y là từ tất cả các nguồn thá»±c phẩm đưa và o chứ không phải chỉ là 5 gram khi nấu ăn.
Muối quan trá»ng nhưng ăn nhiá»u muối gây tác hại khôn lưá»ng:
TS Bắc nhấn mạnh, muối là yếu tố nguy cÆ¡ chÃnh gây tăng huyết áp dẫn đến tai biến mạch máu não, bệnh mạch và nh, nhồi máu cÆ¡ tim và các bệnh tim mạch khác đặc biệt là đột quỵ.
Ä‚n nhiá»u muối còn muối gây suy tháºn, sá»i tháºn, loãng xương và gây ưng thư trong đó có ung thư dạ dà y.
Theo Ä‘iá»u tra năm 2015, 89,2 % ngưá»i nấu ăn luôn luôn cho muối, mắm, gia vị mặn khác và o thá»±c phẩm khi chuẩn bị và chế biến, nấu ăn.
70% ngưá»i dân thưá»ng xuyên trá»™n, chấm mắm, muối, bá»™t ngá»t, nước tương, mì chÃnh và các gia vị có muối khác vá»›i thức ăn trong khi ăn. 19,5 % thưá»ng xuyên ăn thức ăn chế biến sẵn có nhiá»u muối, mỳ ăn liá»n, bim bim, lạc rang, hạt Ä‘iá»u mặn, dưa chuá»™t muối, pho mát, thịt muối và các loại thịt chế biến khác như thịt xông khói, giò, chả, dăm bông…
Tại Việt Nam, năm 2012 toà n quốc có khoảng 520.000 ca tá» vong, trong đó nguyên nhân do tim mạch chiếm tá»· lệ cao nhất là 33%. Thói quen ăn mặn cÅ©ng là má»™t trong những yếu tố thúc đẩy các bệnh tim mạch. Äặc biệt, Việt Nam có tá»›i 12 triệu ngưá»i mắc tăng huyết áp.
Äa số ngưá»i dân ăn mặn bị tăng huyết áp mà không nháºn thức được là mình bị bệnh và không biết thói quen ăn mặn có hại cho sức khoẻ.
Theo TS Bắc, giảm muối không dễ vì đó là thói quen ăn uống nhưng vẫn có thể là m được nếu lượng muối ăn giảm từ từ. WHO: khuyến cáo có ba biện pháp giảm muối cụ thể:
– Thứ nhất: Gia vị khi chế biến thức ăn, giảm thói quen cái gì cÅ©ng cho muối.
– Thứ hai: Tránh để nước chấm, muối trên bà n hoặc nÆ¡i dá»… nhìn thấy.
– Thứ ba: Lá»±a chá»n thá»±c phẩm chứa Ãt muối.
Giảm muối phải có sá»± chung tay cá»§a tất cả má»i ngưá»i, từ doanh nghiệp đến ngưá»i tiêu dùng. Hiện nay chưa có hà m lượng muối cụ thể cần thiết tối Ä‘a trong 100 gram thá»±c phẩm chế biến sẵn nhưng nếu có ý thá»±c giảm dần lượng muối, thá»±c phẩm vẫn không giảm độ ngon, ngưá»i tiêu dùng quen dần sẽ rất tốt.
Nếu sản phẩm nhiá»u muối cần có cảnh báo trên sản phẩm, các cÆ¡ sở kinh doanh ăn uống nhà hà ng cần chung tay giảm muối, trong thá»±c đơn giảm dần các lượng muối.
Và dụ má»™t gói mì ăn liá»n có chứa lượng muối là trên 7 gram, vượt quá khuyến nghị ăn muối mà WHO khuyến cáo. Ngoà i ra trong 100 gram xúc xÃch có 1,5 – 2gram muối.
Äiá»u đáng lo ngại nhất đó là , ngưá»i Việt không biết ăn mặn gây tăng nguy cÆ¡ tăng huyết áp, chỉ có khoảng 9% số ngưá»i được há»i cho biết muối có thể gây ra tai biến mạch máu não. Có đến hÆ¡n 1 ná»a số ngưá»i được khảo sát không biết được sản phẩm nà o chứa nhiá»u muối.
TS Bắc nhấn mạnh, má»—i ngưá»i hãy giảm má»™t ná»a lượng muối ăn hà ng ngà y để phòng chống bệnh táºt.ư
soha


