1. Hiểu các dụ ngôn
Khi nói vá» Nước Trá»i, Äức Giê-su dùng nhiá»u dụ ngôn : dụ ngôn Ngưá»i Gieo Giống, dụ ngôn Cá» Lùng, dụ ngôn Hạt Cải, dụ ngôn Nắm Men, dụ ngôn Kho Tà ng, dụ ngôn Viên Ngá»c và dụ ngôn Mẻ Lưới. Như thế, má»™t dụ ngôn không thể diá»…n tả hết được mầu nhiệm Nước Trá»i ; và để hiểu và sống mầu nhiệm Nước Trá»i, chúng ta cần lắng nghe nhiá»u dụ ngôn ; vì má»—i dụ ngôn nói cho chúng ta má»™t khÃa cạnh vá» mầu nhiệm Nước Trá»i.
Khi kể các dụ ngôn xong, Äức Giê-su há»i các môn đệ: “Anh em có hiểu tất cả những Ä‘iá»u ấy không?†HỠđáp: “Thưa hiểu†(c. 51). Xin Chúa cÅ©ng ban cho chúng ta Æ¡n hiểu biết các dụ ngôn, và dưới ánh sáng cá»§a các dụ ngôn, hiểu Ä‘á»i mình và hiểu những biến cố xẩy ra cuá»™c Ä‘á»i má»™t cách “má»›i mẻâ€, nghÄ©a là như những “dụ ngôn†nói vá» Thiên Chúa và Nước cá»§a Thiên Chúa; tương tá»± như “chá»§ nhà kia lấy ra từ trong kho tà ng cá»§a mình cả cái má»›i lẫn cái cũ†(c. 52).
2. Các dụ ngôn vá» Nước Trá»i
(1) Dụ ngôn cá» lùng và mẻ lưới nói vá» thá»i Ä‘iểm táºn cùng chắc chắn sẽ xẩy ra và vá» hà nh động cá»§a chÃnh Thiên Chúa tách biệt ánh sáng và bóng tối, sá»± sống và sá»± chết, Ä‘iá»u tốt và điá»u xấu, những ngưá»i công chÃnh và những ngưá»i gian ác.
(2) Dụ ngôn hạt cải và nắm men nói vá» sá»± lá»›n mạnh và viên mãn tất yếu cá»§a Nước Trá»i, do dù Ä‘iểm khởi đầu rất nhá» bé, giá»›i hạn và khiêm tốn.
(3) Hai dụ ngôn kho tà ng và viên ngá»c quà khá giống nhau, vì Ä‘á»u nói đến thá»i gian sống hôm nay và đến hà nh động cá»§a con ngưá»i, hà nh động nà y là sá»± lá»±a chá»n dứt khoát, triệt để và trong niá»m vui hướng vá» Ä‘iá»u rất cao quà mình hằng ao ước và tìm kiếm.
Các dụ ngôn nà y soi sáng cho nhau, bởi vì nếu nhóm dụ ngôn thứ nhất chất vấn chúng ta và là m cho chúng ta sợ hãi, thì nhóm dụ ngôn thứ hai và thứ ba mang lại cho chúng ta niá»m hi vá»ng và chỉ ra cho chúng ta con đưá»ng vượt qua sá»± sợ hãi, đó là lòng khao khát và tìm kiếm « Äiá»u Cao Quà». Và « Äiá»u Cao Quà», chÃnh là Äức Ki-tô, là lá»±a chá»n và dấn thân trá»n vẹn, triệt để và dứt khoát để có được « Äiá»u Cao Quà», như kinh nghiệm cá»§a chÃnh thánh Phao-lô :
Những gì xưa kia tôi cho là có lợi, thì nay, vì Äức Ki-tô, tôi cho là thiệt thòi. HÆ¡n nữa, tôi coi tất cả má»i sá»± là thiệt thòi, so vá»›i mối lợi tuyệt vá»i, là được biết Äức Ki-tô Giê-su, Chúa cá»§a tôi. Vì Ngưá»i, tôi đà nh mất hết, và tôi coi tất cả như rác, để được Äức Ki-tô và được kết hợp vá»›i Ngưá»i (Phil 3, 7-8)
3. Dụ ngôn đồng lúa và mẻ lưới
Thế giá»›i chúng ta Ä‘ang sống giống như cánh đồng lúa, trong đó có lúa, những cÅ©ng có cá», cỠở khắp nÆ¡i; hay giống như cá ở dưới biển : có đủ thứ cá, cá tốt và cá xấu. Các dụ ngôn, khi được hiểu dưới ánh sáng cá»§a mầu nhiệm Vượt Qua, sẽ cá»§ng cố niá»m hi vá»ng má»ng dòn cá»§a chúng ta.
Vá»›i dụ ngôn thứ nhất vá» cá» lùng, chúng ta cần ghi nháºn rằng, chÃnh kẻ thù đã gieo Ä‘iá»u xấu. Äiá»u nà y có nghÄ©a là , Ä‘iá»u xấu không đến từ chúng ta, nhưng đến từ bên ngoà i, từ Con Rắn (St 3). Sá»± tháºt nà y phải giải phóng chúng ta khá»i mặc cảm tá»™i lá»—i chết chóc, và cởi bá» khá»i lòng chúng ta trách nhiệm hoà n toà n đối vá»›i sá»± dữ và tá»™i lá»—i. Sá»± dữ đến từ bên ngoà i và mạnh hÆ¡n chúng ta ; vì thế, chúng ta là nạn nhân cần được thương cảm hÆ¡n là lên án. Nhưng nếu Sá»± Dữ mạnh hÆ¡n chúng ta, thì Thiên Chúa mạnh hÆ¡n Sá»± Dữ. Lịch sá» cứu độ, mà điểm tá»›i là Mầu nhiệm Vượt Qua, nói cho chúng ta chân là nà y.
Dụ ngôn nà y nói cho chúng ta biết rằng cây lúa, nghÄ©a là sá»± thiện, vẫn được bảo vệ và gìn giữ cho đến cùng, nghÄ©a là cho đến mùa gặt. Vì thế, chúng ta không cần phải đối đầu vá»›i sá»± dữ để chống chá»i vá»›i sức cá»§a chúng ta, bởi vì Äức Giê-su má»i gá»i chúng ta « Äừng chống lại kẻ dữ » (5, 39) ; trong cuá»™c Thương Khó, Äức Giê-su đã sống lá»i nà y cá»§a Ngà i, và sống cho đến cùng. HÆ¡n nữa, chúng ta đâu có chống lại được Sá»± Dữ (x. St 3, 1-7) ; và thá»±c tế cho thấy, chúng ta hay dùng phương tiện cá»§a Sá»± Dữ để chống lại Sá»± Dữ. Nhưng chúng ta được má»i gá»i nháºn ra và là m cho sinh hoa kết quả « phần đất tốt » vốn có nÆ¡i chúng ta, nháºn ra « hạt giống » tốt là nh đã được gieo, và vẫn được gieo cách quảng đại má»—i ngà y. Bởi vì, chúng ta được dá»±ng nên bởi Ngôi Lá»i (x. St 1 và Ga 1, 3), theo hình ảnh cá»§a Ngôi Lá»i và cho Ngôi Lá»i. Và chÃnh Sá»± Thiện và những gì thuá»™c vá» Sá»± Thiện có sức mạnh lấn át Sá»± Dữ và những gì thuá»™c vá» Sá»± Dữ, tương tá»± như ánh sáng phá tan bóng tối má»™t cách tá»± nhiên và tất yếu.
Theo hai dụ ngôn nà y, sá»± phân loại sau cùng là điá»u tất yếu, vì sẽ đến lúc ánh sáng, sá»± sống và sá»± thiện sẽ phải tách rá»i tuyệt đối khá»i bóng tối, sá»± chết và sá»± dữ ; đó là lúc chúng ta phải trở vá» vá»›i Chúa hay và o ngà y táºn thế, và thá»i Ä‘iểm nà y có thể là m cho chúng ta sợ hãi, bởi vì chúng ta hay tá»± xếp loại mình. Chúng ta hãy để cho Chúa « xếp loại » chúng ta : chúng ta được tạo dá»±ng theo hình ảnh Thiên Chúa, được sinh ra và được tái sinh là m con Thiên Chúa trong Äức Ki-tô. Vì thế, trong Ngà i, không còn bị lên án nữa (Rm 8, 1) : chúng ta là giống tốt sinh ra lúa tốt, chúng ta là « cá tốt » chứ không phải cá xấu, là chiên chứ không phải là dê (Mt 25). Chúa má»i gá»i chúng ta nháºn ra, ước ao và ná»— lá»±c sống má»—i ngà y căn tÃnh cá»§a chúng ta, ngang qua sá»± má»ng dòn và những thăng trầm cá»§a cuá»™c sống.
Chắc chắn, chúng ta sẽ là những « ngưá»i công chÃnh » (c. 43) và o thá»i Ä‘iểm táºn cùng cá»§a cuá»™c sống và cá»§a thá»i gian, và o thởi Ä‘iểm mà chỉ còn má»™t mình Thiên Chúa má»›i có thể hà nh động mà thôi. Chúng ta là những ngưá»i công chÃnh không phải là do ná»— lá»±c cá»§a chúng ta, vì chúng ta không thể tá»± tạo cho mình đức công chÃnh cá»§a Nước Trá»i xuất phát từ con tim (x. Mt 7, 17-48), nhưng là đức công chÃnh Ä‘Ãch thá»±c mà Äức Ki-tô chết và phục sinh ban cho chúng ta, như thánh Phao-lo nói :
Những ai Thiên Chúa đã tiá»n định, thì Ngưá»i cÅ©ng kêu gá»i; những ai Ngưá»i đã kêu gá»i, thì Ngưá»i cÅ©ng là m cho nên công chÃnh; những ai Ngưá»i đã là m cho nên công chÃnh, thì Ngưá»i cÅ©ng cho hưởng phúc vinh quang.
(Rm 8, 30)
Lm Giuse Nguyễn Văn Lộc
daminhtamhiep

