Những mong đợi nơi Thượng H�GM mi�n Amazzonia

Thành phần các tham dự viên

Tuy là một Thượng H�GM mi�n, nhưng công nghị này cũng qui tụ hơn 340 tham dự viên, trong đó có 185 nghị phụ có quy�n b� phiếu, 55 dự thính viên, trong đó một nửa là phụ nữ gồm các nữ tu và giáo dân.

Phần lớn các nghị phụ, 114 vị, là đại biểu của các H�GM thuộc 7 quốc gia ở mi�n Amazzonia, đông nhất là 58 nghị phụ từ Brazil. Số nghị phụ còn lại thuộc các vùng khác gồm 13 HY, GM đứng đầu các cơ quan trung ương Tòa Thánh, 33 vị do �TC bổ nhiệm, 15 vị do Liên hiệp các B� trên Tổng quy�n các dòng nam bầu lên. Tổng cộng là 61 vị.

Vì là một Thượng H�GM v� một vùng đặc biệt nên không có ngư�i Việt Nam nào tham dự công nghị GM này. Nghị phụ duy nhất ngư�i � châu là �HY Oswald Gracias, TGM Bombay Ấn độ, cũng là thành viên Hội đồng tư vấn của �TC.

�, Phi và Úc châu ít quan tâm

Xem như thế, Công nghị GM v� mi�n Amazzonia chủ yếu nhắm đáp ứng nhu cầu của Giáo Hội và dân chúng tại vùng này và muốn nghe tiếng nói của những ngư�i liên hệ trực tiếp. Và như thế, Giáo Hội tại các đại lục khác như �, Phi, Âu và Úc châu có rất ít mong đợi nơi Thượng H�GM sắp tới. �i�u này cũng được thể hiện qua các cơ quan truy�n thông trong gần 2 năm qua từ khi �TC loan báo triệu tập công nghị này. �t có nhưng tranh luận đến từ �, Phi và Úc châu. Bù lại những góp ý, tranh luận và ch� mong từ phía Mỹ và Âu Châu được biểu lộ nhi�u qua báo chí.

Hai mục tiêu của Thượng H�GM Amazzonia

Khi tuyên bố triệu tập, �TC nói rõ hai mục tiêu mà Thượng H�GM mi�n Amazzonia nhắm tới, đó là tìm những con đư�ng mới cho Giáo Hội và bảo vệ môi trư�ng cũng như ngư�i dân sinh sống tại mi�n Amazzonia đang bị đe d�a dưới nhi�u hình thức. Liệu Công nghị GM sắp tới có đáp ứng được 2 mục tiêu đó hay không?

�ược diễn tả qua Tài Liệu Làm Việc

Những mong đợi của các thành phần Giáo Hội mi�n Amazzonia được biểu lộ chính yếu qua Tài liệu làm việc của Thượng H�GM được công bố hồi tháng 6 năm nay, như một đúc kết các ý kiến, các nhận xét và nguyện v�ng của các tầng lớp Giáo Hội, nhất là từ mi�n Amazzonia, đối với Thượng H�GM tới đây. Từ sau khi được công bố, tài liệu này là đối tượng cho nhi�u nhận xét, ca ngợi, ủng hộ hoặc phê bình.

Tài liệu làm việc: mạnh v� bảo vệ môi trư�ng, yếu v� Giáo Hội h�c

Trong một cuộc ph�ng vấn dành cho trang mạng Crux Now ở Mỹ, truy�n đi ngày 25-9-2019, �HY Jorge Urosa, nguyên TGM giáo phận Caracas, thủ đô Venezuela, là nước cũng có một phần lãnh thổ thuộc mi�n Amazzonia, nhận xét rằng: Tài liệu Làm Việc này mạnh v� phương diện bảo vệ môi trư�ng và ngư�i dân mi�n Amazzonia, nhưng yếu và có nhi�u thiếu sót v� phương diện Giáo hội h�c.

�HY nói: “Bảo vệ mi�n Amazzonia là đi�u rất quan tr�ng và cám ơn Chúa, Giáo Hội đã đưa ra một sáng kiến rất có giá trị để bảo vệ mi�n này, nhưng vấn đ� mi�n Amazzonia v� phương diện Giáo Hội h�c không được đáp ứng tốt lắm. Phần lớn những ngư�i nói v� Thượng H�GM này chỉ đ� cập đến những khía cạnh v� môi trư�ng và văn hóa xã hội, và rất ít đ� cập đến những khía cạnh Giáo Hội h�c và Mục vụ. Có một sự thiếu quân bình, vì công việc chính yếu của Giáo Hội là loan báo Tin Mừng, là đưa Chúa Giêsu Kitô đến cho thế giới, cho m�i dân tộc, cho các thổ dân bản địa cũng như những ngư�i dân khác. Có hàng triệu ngư�i sống tại các thành phố như Manaus, Belen de Para, Iquitos, chứ không phải chỉ có các thổ dân ở vùng sâu vùng xa. Những ngư�i dân ấy yêu cầu có một sự rao giảng Tin Mừng trực tiếp, minh bạch, cởi mở, và đó là đi�u ít được Tài Liệu làm việc đ� cập đến�.

Quan niệm của một GM thừa sai

Không biết �HY Jorge Urosa, khi nói những đi�u trên đây, có ám chỉ đến một GM được �TC bổ nhiệm làm nghị phụ Thượng H�GM Amazzonia hay không. �ức Cha Erwin Krauetler, ngư�i �o, 80 tuổi, thuộc dòng thừa sai Bửu Huyết, từng làm GM 34 năm tại giám hạt Xingu bên Brazil, một vùng rộng hơn nước Việt Nam, với 560 ngàn dân cư. Trong một cuộc ph�ng vấn, �ức Cha cho biết trong gần 35 làm GM tại đó, ngài không h� rửa tội cho một thổ dân nào và sẽ không bao gi� rửa tội cho thổ dân!. Một l�i tuyên bố có lẽ gây khó hiểu cho nhi�u ngư�i. Ngoài ra, trong th�i gian qua, �ức Cha Krauetler đã nhi�u lần bày t� hy v�ng rằng với Thượng H�GM Amazzonia, Giáo Hội sẽ truy�n chức phó tế cho các phụ nữ thổ dân, vì chính các phụ nữ đi�u khiển hầu hết các cộng đoàn cơ bản ở mi�n Amazzonia. H� chủ sự các buổi phụng tự Chúa nhật, đ�c sách thánh và Phúc Âm, chuẩn bị các nữ giáo lý viên, chuẩn bị cho các thành viên trong cộng đoàn chịu phép rửa tội, rước lễ lần đầu, thêm sức và hôn phối để các LM đến cử hành.

Mong đợi từ một số Giáo Hội Tây Phương

Ngoài ra, có những mong đợi từ phía một số Giáo Hội ở Tây phương, đặc biệt ở �ức đang lâm vào tình trạng thiếu linh mục, đó là ngư�i ta hy v�ng với Thượng H�GM mi�n Amazzonia này, �TC sẽ cho phép truy�n chức LM cho những ngư�i nam có gia đình, để đối phó với tình trạng thiếu LM trầm tr�ng tại mi�n Amazzonia khiến cho nhi�u cộng đoàn chỉ được 1, 2 thánh lễ mỗi năm. Nếu biện pháp này được �TC cho phép, thì có thể nó cũng sẽ được áp dụng cho các vùng ở trong hoàn cảnh tương tự như mi�n giáo phận ở các đảo nh� trong Thái Bình Dương, thuộc Châu đại dương, hoặc ở mi�n bắc Canada và vùng Alaska Hoa kỳ.

Tuy thiếu linh mục, Giáo Hội vẫn có thể sinh động

V� điểm này, �HY Jorge Urosa nhận định rằng: “từ giữa thế kỷ 19 đến giữa thế kỷ 20 chúng tôi cũng bị tình trạng thiếu linh mục tại nhi�u mi�n, nhưng đức tin tại đó vẫn sinh động và được bảo tồn. �ây không phải chỉ là vấn đ� lãnh nhận hay không lãnh nhận bí tích, nhưng là vấn đ� kinh nghiệm đức tin ngư�i dân có được, nh� các giáo lý viên dành cho các gia đình, và h� thông truy�n cho con cái. Vấn đ� không phải là thiếu LM hay không, nhưng hệ tại việc loan báo Tin Mừng mà ngư�i ta có thể thực hiện, không phải chỉ qua các LM, nhưng còn qua các giáo lý viên. Theo tôi vấn đ� là ngư�i ta ít nhấn mạnh đến việc truy�n giáo, huấn giáo, kinh nghiệm sống đức tin trong các gia đình.�

Một LM thừa sai khác dòng Don Bosco, cha Martin Lasarta, cũng là dự thính viên của Thượng H�GM sắp tới, nói: “Chúng ta phải tự h�i tại sao các cộng đoàn Tin Lành ở mi�n Amazzonia và Mỹ châu la tinh lớn mạnh, mà Giáo Hội Công Giáo thì không và ngày càng bớt đi số tín hữu?

Hy v�ng công nghị GM Amazzonia sắp tới sẽ vạch ra những con đư�ng mới cho Giáo Hội và không phải chỉ giới hạn vào việc bảo vệ môi sinh tại vùng này mà thôi.

G. Trần Ä�ức Anh OP – Vatican