Gianluigi Nuzzi, nhân vật đáng ghét của Vatican

Ông là ngư�i dẫn đến các vụ r� rỉ Vatileak, đưa ra ánh sáng các vụ tai tiếng tài chánh và mafia ở Vatican. Trong một tác phẩm mới, ký giả ngư�i � kể các vụ lạm dụng tình dục xảy ra ngay tại Vatican.

Từ khi còn nh�, nhà báo Gianluigi Nuzzi đã quen thuộc với nhà th� làng

Frioul, nơi ông thư�ng được nghỉ hè ở đó. Còn ở trư�ng tiểu h�c ở Milan, thành phố ông luôn an cư ở đây, cô giáo của ông là em h� của hồng y Albino Luciani, Tòa giám mục Venise, ngư�i sau này là �ức Gioan-Phaolô I nhậm chức ngày 16 tháng 8 – 1978, trước khi qua đ�i đột ngột ba mươi ba ngày sau đó. “Cô giáo thư�ng nói cho chúng tôi nghe v� ngài, v� nụ cư�i và tính đơn sơ của ngài�.

Nếu ông đưa ra các chi tiết này là để chứng t� ông chẳng có gì chống với đạo công giáo, cũng như chống các giáo hoàng cách riêng, dù ngày 9 tháng 11 vừa qua, ông vừa phát hành quyển sách Tội nguyên tổ (Péché originel, Flammarion) vừa tiếng Pháp vừa tiếng � cùng một lúc. Quyển sách thứ tư của ông v� các tiết lộ nội bộ Vatican. “Ngư�i ta có thể là tín hữu được rửa tội, có đức tin và làm đi�u tra v� các thể chế tôn giáo, tôi không thấy có vấn đ� gì ở đây�.

“Vatican là một nơi có những bí mật với bao nhiêu là vũ khí để chống lại quy�n uy của giáo hoàng�. Gianluigi Nuzzi

Sau khi đi�u tra v� cách đi�u hành đáng ng� của Ngân hàng Vatican (IOR), còn được g�i là “ngân hàng giáo hoàng�, mà qua ngân hàng này ti�n bạc của mafia và của các vụ hối lộ của các nhân vật chính trị được chuyển đến (Vatican SA, éd. Hugo et Cie, 2011); am hiểu cách quản trị tự do quá trớn của tài chánh Quốc gia Vatican (�ức Thánh Cha, Tai tiếng của Vatican(Sa Sainteté, scandale au Vatican, éd. Privé, 2012), một tai tiếng đã dẫn �ức Bênêđictô XVI đến việc từ nhiệm; cập nhật việc biển thủ quỹ dành cho ngư�i nghèo, �ư�ng thánh giá, (Chemin de croix, Flammarion, 2015), lần này ký giả còn cho thấy các vụ lạm dụng tình dục xảy ra ở trư�ng chuẩn bị-chủng viện Thánh Piô X, ngay dưới vòm ��n th� Thánh Phêrô, chỉ cách Nhà Thánh Marta, nơi ở của �ức Phanxicô vài mét.

Trong căn bếp xinh đẹp nơi ký giả tiếp chúng tôi vào ngày chúa nhật tháng 11 này, ông Gianluigi Nuzzi 48 tuổi, đầu hói nhẵn giải thích, ông muốn trong quyển sách kể “mối dây liên hệ giữa máu, tình dục và ti�n bạc, xây dựng lại mạng lưới chằng chịt trong đó, giáo hoàng bị giam giữ như tù nhân, kể cả các vị ti�n nhiệm  trước ngài. Vatican là nơi của những áp lực qua v�, nơi có những bí mật với bao nhiêu là vũ khí để chống lại quy�n uy của giáo hoàng, những im lặng đè nặng như các nấm mồ. Một cách có hệ thống, hai khối quy�n lực chạm trán nhau: những ngư�i muốn cải cách và những ngư�i không muốn cải cách, sợ bị khui ra các mưu mô thủ đoạn, giúp đỡ nhau, vì nhu cầu, vì hăm d�a.

An toàn không trụ vững

Nhân thể, ký giả Nuzzi dò tìm các ngõ ngách mới trong các việc xưa cũ. Vì sao �ức Gioan-Phaolô I chết? Vì sao một em bé gái Emanuela Orlandi 15 tuổi, con của một nhân viên Vatican biệt tăm một ngày tháng 6 năm 1983? Vì sao một trong các ngư�i bắt cóc bị cho là ngư�i ám sát em bé, một tay anh chị malavita rôma khét tiếng, bị ám sát năm 1990 lại được an nghĩ trong hầm mộ của đ�n th� Thánh-Apollinaire, Rôma, một vinh dự bình thư�ng dành cho các chức sắc nổi tiếng?

“Tôi cố gắng sống bình thư�ng, tôi không dùng loại tin mật mã khó hiểu�. Gianluigi Nuzzi

Vì sao Vatican từ chối không hợp tác hoàn toàn với tòa án � v� vụ này, một vụ ám ảnh nước � đến mức không tuần nào là báo chí không nói đến? Tại sao ngư�i tin tưởng của �ức Bênêđictô XVI, ngư�i đứng đầu Ngân hàng Vatican (IOR) bị cách chức không giải thích, ông lo sợ cho mạng sống của mình? Bao nhiêu câu h�i làm cho ngư�i đ�c cảm thấy e dè sợ hãi bức tư�ng thành to lớn bao phủ Quốc gia và che giấu các bí mật của nó.

Trên bàn bếp còn các mẫu bánh sinh nhật. Trẻ con chơi ở phòng khách. Có chiếc máy pha cà-phê ở bàn làm việc, có máy cắt jambon còn mới toanh và một camera nh� đặt trên cửa cũng như ở tất cả các phòng khác. Ngư�i ta không bao gi� biết. Ký giả Nuzzi không giải thích vì sao một số hồ sơ mật ông đang làm khi viết quyển �ư�ng thánh giá (Chemin de croix) lại được đăng trên báo trước khi quyển sách được phát hành, khi r� rỉ một phần các tiết lộ thì nó làm giảm nhẹ các hiệu quả. Ông nói: “Tôi cố gắng sống bình thư�ng, tôi không dùng loại tin mật mã khó hiểu. Các camera này giúp tôi an tâm, vì khi đụng đến một Quốc gia mạnh như thế thì không có an toàn nào trụ vững.

Như một tiểu thuyết gián điệp 

�ể làm cho chủng sinh trẻ Kamil Tadeusz Jarzembowski nói ra các lạm dụng tình dục ở trong tư�ng thành Vatican, ký giả hẹn với Kamil ở bàn sân bên ngoài của khách sạn Marcella Royal Hotel. Một nơi công cộng, khó để theo dõi và đủ xa Tòa Thánh để bảo đảm cho sự kín mật của h�. Kamil là một chủng sinh trẻ ngư�i Ba Lan. �ể tìm hiểu các tài liệu của Ngân hàng Vatican, ông trú ở villa kín đáo của một cô bạn ở ngoại ô của thủ đô �. Ông nhớ lại: “Thật lạ lùng, ở đó có những em bé gái đi h�c v�, có con chó chơi ngoài bãi c�. Còn tôi thì xem xét các khoản thu nhập đáng nghi của Ngân hàng Vatican�.

“Tôi không phải là hộp thư. Tôi kiểm lại và tôi làm cho các thông tin ăn khớp với nhau�. Gianluigi Nuzzi

Gianluigi Nuzzi có hơi ngông không đây? Từ thành công của quyển Vatican SA (250 000 ấn bản ở �, được dịch ra 14 thứ tiếng), đây là đi�u tra đầu tiên của ông dựa trên tài liệu mật của �ức ông Renato Dardozzi, một cố vấn có ảnh hưởng của Tòa Thánh, khởi sinh các quyển sách càng ngày giống tiểu thuyết trinh thám, gần với “tầng ba�, tầng ở Vatican nơi có văn phòng Quốc Vụ Khanh, nói cách khác là chính quy�n của Quốc gia nh� bé nhất thế giới.

“Thư�ng thư�ng chính những ngư�i cho tin tiếp xúc trực tiếp với tôi. Nhưng tôi không phải là cái hộp thư. Tôi kiểm lại và làm cho các thông tin ăn khớp với nhau�. Năm 2011, chính ông Paolo Gabriele, quản gia của �ức Bênêđictô XVI liên lạc với ông. Chính ngư�i thân tín này, ngư�i ở bên cạnh �ức Bênêđictô XVI trong các sinh hoạt hàng ngày, đôi khi còn xem truy�n hình buổi tối với ngài, chính ông muốn mình là ngư�i đại diện “một nhóm ngư�i� tin chắc có “những lực đen tối và liên minh với nhau� để chống ý muốn cải cách Giáo hội mà �ức Bênêđictô XVI muốn tiến hành.

�ể chứng minh đi�u này, ông Gabriele sao lại một phần các trao đổi của �ức Bênêđictô XVI với �ức ông Vigano, ngư�i có trách nhiệm trong việc quản trị Tòa Thánh hồi đó, và tiếp xúc với nhà báo. Hai ngư�i gặp nhau trong một căn hộ trống ở khu vực Prati, Rôma. H� không nói chuyện với nhau trước khi kiểm các máy vi âm cài đặt giữa hai lần hẹn với ông Paolo Gabriele hay không. Các tài liệu quý giá này được cài vào lớp lót của áo vét của ông. Ông bị bắt ngày 23 tháng 5 năm 2012, bị ra tòa và bị kết án 18 tháng tù treo trước khi được �ức Bênêđictô XVI ân xá.

Tin vang dội và vụ án

Hai năm sau các vụ r� rỉ Vatileak đầu tiên, nhà báo còn giáng mạnh hơn khi ông có được hồ sơ của Ủy ban nghiên cứu v� các hoạt động kinh tế và hành chính của Vatican (Cosea), một ủy ban kiểm soát tài chánh được �ức Phanxicô thiết lập ngay từ đầu tri�u giáo hoàng của ngài, tháng 3 năm 2013. Thêm một lần nữa, các ngư�i đưa tin tự ý tiếp xúc với ông, một vài ngư�i nói h� muốn giúp giáo hoàng thấy được các lệch lạc của giáo tri�u và các chi tiêu mà h� cho rằng “ngoài kiểm soát�.

Thêm một lần nữa, hai phe công khai chạm trán nhau: một bên, các  ngư�i quản lý khắc khổ và thanh đạm, tập hợp lại với nhau chung quanh �ức Phanxicô; bên kia là những ngư�i tiêu phí, những ngư�i quen với vương quy�n, với những việc làm thiếu tế nhị và thích lộng lẫy huy hoàng như cựu hồng y Quốc Vụ Khanh Tarcisio Bertone, ngư�i vừa sửa căn hộ sang tr�ng có sân thượng hết 500 000 euro, một phần lấy từ ngân quỹ của Bệnh viện Nhi đồng Bambino Gesù, Rôma.

Một ngư�i, �ức ông Lucio Angel Vallejo Balda, một chức sắc bất mãn trong các tham v�ng của mình, một phụ nữ, bà Francesca Immacolata Chaouqui, ngư�i dùng mánh khóe để có tiếng tăm, cả hai là thành viên của Ủy ban nghiên cứu v� các hoạt động kinh tế và hành chính của Vatican (Cosea), thân cận với Opus Dei và có thể h� là tình nhân của nhau, cung cấp cho nhà báo có trong tay chìa khóa của một thông tin vang dội v� vụ biển thủ ở mức độ cao của quỹ Thánh Phêrô, một quỹ do cả thế giới đóng góp để lo các việc từ thiện.

Nhưng lần này Vatican quyết định ra tay, chấp nhận bị lố bịch. Bị công an Tòa Thánh nghi ng�, Balda và Chaouqui bị h�i cung. Nhà báo Nuzzi cũng không thoát kh�i vụ án được mở ra vào ngày 24 tháng 11 năm 2015 vì “ăn cắp và tiết lộ bất hợp pháp các thông tin mật�, một tội có thể bị tám năm tù.

Ông cư�i: “�ó là lần đầu tiên tôi vào Vatican�. Tám tháng sau, ông được trắng án cùng với một đồng nghiệp khác – ông Emiliano Fittipaldi, ngư�i có cùng thông tin và đã xuất bản quyển sách Tham Lam (Avarizia, Feltrinelli). Francesca Chaouqui bị án treo. Chỉ có linh mục Balda bị mư�i tám tháng tù. Nhà báo Nuzzi nhớ lại: “Tôi rất sợ bản án dù khả năng tôi bị tù rất ít. Muốn vậy, Vatican phải yêu cầu để dẫn độ tôi (vì nhà báo Nuzzi là ngư�i � và ở �). Nhưng một trừng phạt như vậy sẽ làm cho một nhà báo như tôi bị Vatican lên án suốt đ�i�.

Sách bán chạy và là ngư�i tài gi�i ở truy�n hình

Từ những ngày ra tòa này, ngồi trên băng ghế gỗ không thoải mái của các bị cáo, trong tòa án nh� xíu của Vatican, mỗi ngày chỉ có sáu đại diện nhà báo ch�n l�c kỹ càng được tham dự, ông giữ kỷ niệm của một thừa phát lại mặc đồ đen đứng bên cạnh. “Một ngày, ông nghiêng v� phía tôi và nói: ‘tôi không bao gi� b� qua một chương trình phát sóng của Quarto Grado’.�

“Lý thuyết v� khối chống đối trong lòng Giáo hội của ông phải khôn khéo. Ở Rôma, chủ nghĩa bất động đứng hàng đầu�. Marco Politi, nhà văn.

“Quarto grado� (Cấp độ thứ tư) là một khung kính khác của nhà báo Gianluigi Nuzzi. Chương trình truy�n hình này của nhóm Mediaset, ông Silvio Berlusconi là sở hữu chủ. Từ năm 2010, chương trình phát mỗi tuần một lần v� các bí hiểm của “sổ đen hàng ngày� ở � (cronaca nera). Từ năm 2013, Nuzzi đi�u hành chương trình này. Các chữ “bi kịch�, “đưa ra�, “bí hiểm� là những chữ nhà báo dùng nhi�u nhất, kèm theo đó là loại nhạc kinh dị để gây chú ý.

Buổi chi�u chúa nhật 19 tháng 11 khi chúng tôi gặp nhau, chương trình phát sóng v� cái chết khó hiểu của �ức Gioan-Phaolô I trong quyển sách của ông: nhồi máu cơ tim hay bị đầu độc? Chắc chắn ngư�i ta sẽ còn đặt câu h�i này trong mư�i năm nữa. Buồn cư�i khi thấy hiệu quả của ‘Nuzzi ngư�i của truy�n hình cổ động cho Nuzzi tác giả sách bán chạy’, rồi trên một chương trình thông tin-giải trí khác là các l�i thú nhận của một trong số các nạn nhân bị cho là bị lạm dụng tình dục ở Vatican, với các quy chiếu của quyển sách của nhà đi�u tra Nuzzi. Một mẫu kinh tế hoàn hảo.

“Tôi không bao gi� nói v� các quyển sách của ông. �ó là nguyên tắc, một nhà vatican h�c của một nhật báo � lớn bực mình trả l�i trên điện thoại, ông xin giữ ẩn danh. Còn câu chuyện của những ngư�i cho mình bị lạm dụng tình dục, câu chuyện này cũng được đ� nghị cho các nhà báo khác, nhưng h� thấy các chứng cớ này chưa đủ tin cậy�.

“Ở Rôma, chủ nghĩa bất động đứng hàng đầu�

�àng sau những l�i nói này là sự bực mình của những ngư�i mà hàng ngày phân tích kỹ các sinh hoạt của giáo hoàng và thấy cứ mỗi hai năm phát hành một quyển sách xem h� như những ngư�i thông đồng hay những ngư�i mù quáng. Nhà báo Nuzzi chế giễu: “Các nhà vatican h�c là các ngư�i giúp lễ, h� đặt đức tin trên công việc của mình, chính vì vậy h� hiếm khi đụng đến các vấn đ� lớn. Tôi, tôi không sợ các sự việc cũng như hệ quả, tôi kể các chuyện này ra�.

Nhà văn Marco Politi, cựu ngòi viết của nhật báo La Repubblica, tác giả quyển Phanxicô giữa các con chó sói (François parmi les loups, éd. Seuil) thì độ lượng hơn. �ể có thể làm tùy viên ở Maxcơva, ông biết các khó khăn khi đi�u tra v� “�iện Cẩm Linh, Tử Cấm Thành hay Vatican, các quy�n lực đàng sau các bức tư�ng�. “Các quyển sách của nhà báo Nuzzi thì rất quan tr�ng để ngư�i công giáo hiểu các ưu tư kinh tế của giáo tri�u. Tuy nhiên lý thuyết v� khối chống đối trong lòng Giáo hội của ông phải khôn khéo. Ở Rôma, chủ nghĩa bất động đứng hàng đầu. 20 % giáo tri�u ủng hộ �ức Giáo hoàng, 10 % chống và 70 % ch� tri�u giáo hoàng mới�. Cả một bối cảnh cho công việc của nhà báo Gianluigi Nuzzi.

Nhưng ông có muốn làm không? Ông lấy làm tiếc: “Các con buôn luôn ở đ�n th��. Trang 235 của quyển sách Tội nguyên tổ (Péché originel) ông viết: “Sẽ không tránh được phải xuống H�a ngục để khám phá các bí mật của cung điện thiêng liêng này ở đó, những bí mật mà bây gi� vẫn còn làm cho các cải cách của �ức Phanxicô thất bại�. Một cách thú nhận, ông sẽ không thế nào khám phá được.

Trong căn bếp của ông ở Milan, màn đêm buông xuống, ông mơ một chủ đ� khác. Trong đầu ông là câu chuyện của hai phụ nữ mà một ngư�i bạn kể cho ông: một phụ nữ tham dự vào việc chế tạo bom nguyên tử, một phụ nữ chống đối. Hay một tác phẩm chính trị v� “các tầm nhìn�. �ã đến lúc ông phải quyết định. Sự thành công các quyển sách giúp ông tránh cảnh thiếu thốn. Các nhà xuất bản cầu cạnh ông. “Không vì vậy mà tôi mua xe Ferrari, nhưng nh� đó tôi có thể trả ti�n h�c cho các con tôi h�c ở trư�ng tốt�. Chính xác: đó là một trư�ng công giáo.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

Phanxicovn

Gianluigi Nuzzi ở Milan, tháng 11 @ Mattia Balsamini

 

Nhà báo Gianluigi Nuzzi năm 2016 khi ra tòa trong vụ án Vatileak 2